Energooszczędna izolacja
Ogranicza straty ciepła i chroni przed przegrzaniem budynku. Może polegać na pogrubieniu termoizolacji albo zastosowaniu materiału o lepszej właściwości termicznej.
Energooszczędna wentylacja
Straty ciepła w budynku można ograniczyć poprzez grubość lub jakość izolacji, minimalizację mostków cieplnych albo poprzez odpowiednią wentylację. W wielu istniejących budynkach wentylacja naturalna nie działa w odpowiedni sposób. Dlatego, aby lepiej zarządzać jakością powietrza i temperaturą, zastanów się nad wykorzystaniem wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła. Pozwala na kontrolowany wypływ i nawiew powietrza do budynku, łącząc je z wymianą ciepła w centrali wentylacyjnej. Jej działanie można opisać na przykładzie: zimne powietrze zasysane z zewnątrz przechodzi przez wymiennik ciepła i ogrzewa się od zużytego powietrza usuwanego z wnętrza budynku.
Pompa ciepła
Jest to system wykorzystujący energię zgromadzoną w gruncie, pobierający ciepło z powietrza zewnętrznego lub wykorzystujący energię hydrotermalną. Pompa ciepła obniża emisję CO2 i nie produkuje spalin. W budynkach nie ma palnego paliwa,są bezpieczne dla użytkowników i użytkowniczek. Pompy ciepła wymagają zasilania energią elektryczną – warto więc zwrócić uwagę na dostawców oferujących prąd ze źródeł odnawialnych.
Instalacja fotowoltaiczna
Pozwala na wytworzenie energii elektrycznej z promieniowania słonecznego – współpracuje np. z pompą ciepła, która wykorzystuje prąd wyprodukowany w ten sposób. Samodzielne wytwarzanie energii potrzebnej do funkcjonowania budynku, przyczynia się do obniżenia kosztów eksploatacji.
System do wody szarej
Woda szara to woda ściekowa, wytwarzana podczas codziennych czynności – np. kąpieli czy mycia naczyń. W ramach systemu jej odzyskiwania woda z umywalki, prysznica czy zlewu przechodzi przez różne poziomy filtracji – i jest ponownie używana. Można ją wykorzystać w zasadzie do wszystkiego – także do picia. Istotnym wyzwaniem jest jednak sposób filtracji (zobacz).
Energooszczędna serwerownia
Modernizacja systemu klimatyzacyjnego może być przeprowadzona z wykorzystaniem ciepła z serwerowni do ogrzewania innych pomieszczeń. Nowoczesne systemy klimatyzacyjne umożliwiają także chłodzenie, przy minimalnym zapotrzebowaniu na energię (zobacz).
Zaawansowane systemy sterowania i automatyzacja systemu energetycznego
Pozwalają ograniczyć zużycie w tych częściach budynku, z których nikt nie korzysta (albo mało kto), bądź zoptymalizować wytwarzanie, rozprowadzanie i emisję ciepła w budynku. Warto wziąć pod uwagę systemy: optymalizujące jakość powietrza w pomieszczeniach przy minimalnym zużyciu energii, obniżające temperaturę ciepłej wody użytkowej czy sterujące oświetleniem (poprzez przyciemnianie lamp w zależności od światła dziennego i stopnia użytkowania pomieszczenia). Ruch osłon przeciwsłonecznych, kontrolujących ilość ciepła i światła dostarczanych do budynku, także może zostać zautomatyzowany (zobacz).
Kolor ścian
Przy planowanym remoncie można wybrać jasne i ciepłe kolory farb, które dobrze odbijają światło. Dają one wrażenie przestronności pomieszczeń i optycznie je powiększają.
Zrównoważona budowa i przebudowa
Przy projektowaniu nowej siedziby warto zwrócić uwagę na następujące obszary zrównoważonego budownictwa, które wskazuje Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego (zobacz). Zrównoważony budynek to taki, który:
1. W inteligentny sposób podchodzi do energii (m.in wykorzystuje odnawialne źródła energii).
2. Zabezpiecza zasoby wody (ogranicza zapotrzebowanie i straty wody, mierzy poziom zużycia, wtórnie wykorzystuje wodę deszczową i wodę szarą).
3. Minimalizuje produkcję odpadów i maksymalizuje ponowne użycie (m.in. stosuje recycling, ponowne wykorzystanie materiałów (reuse), wybiera trwalsze materiały).
4. Poprawia samopoczucie i zdrowie użytkowników (m.in. używa do budowy zdrowych materiałów, zapewnia komfort termiczny, akustyczny oraz dostęp do światła dziennego dla jego użytkowyników_czek).
5. Ułatwia użytkownikom kontakt (poprzez wykorzystanie strategii z nurtu Biophilic design i Activity Based Working).
6. Dostosowuje się do zmiennych warunków (np. uwzględnia zmianę funkcji całości lub części budynku).
7. Obejmuje cały cykl życia budynku (uwzględnia ślad węglowy od projektu, poprzez budowę, użytkowanie, po zmianę funkcji lub nawet rozbiórkę).
8. Wzmacnia bioróżnorodność (uwzględnia zielono-błękitną infrastrukturę).
> Miasto st. Warszawa w lipcu 2025 roku wprowadziło Warszawski Standard Zielonego Budynku, czyli pierwszy w Polsce kompleksowy zbiór wymagań wobec nowoprojektowanych miejskich obiektów. Dzięki ich wdrożeniu budynki będą bardziej przyjazne dla środowiska i tańsze w utrzymaniu. Zobacz.
> Biblioteka Publiczna w Choszczówce na warszawskiej Białołęce, zrealizowana w 2023 roku według projektu pracowni architektonicznej Ambient, spełniła wszystkie wymagania Warszawskiego Standardu Zielonego Budynku, jeszcze zanim został wprowadzony. Budynek wpisuje się w przyrodniczy krajobraz miejsca, powstał z naturalnych materiałów, głównie drewna.
> Misją The Finnish Nature Centre – Haltia w Espoo w Finlandii jest budowanie głębszej relacji z naturą poprzez zwiedzanie wystaw, jak i wyjście w otaczający muzeum zielony teren. Łączy w ten sposób kulturę i edukację ekologiczną z turystyką i ochroną środowiska. W 2015 roku Fińskie Centrum Przyrody Haltia zdobyło nagrodę za zrównoważony rozwój podczas prestiżowego konkursu European Museum of the Year Awards. To pierwszy duży budynek publiczny w Finlandii zbudowany w całości z drewna, z nowoczesnymi, energooszczędnymi rozwiązaniami (takimi jak ogrzewanie geotermalne czy panele słoneczne).
> Małopolskie Centrum Budownictwa Energooszczędnego we współpracy m.in. z Politechniką Krakowską i Politechniką Białostocką na przykładzie Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie opracowało koncepcję zabytkowego budynku o zerowym zużyciu energii, która może stanowić wzór dla innych historycznych obiektów. Zaproponowane działania podzielono na 5 pakietów wykonawczych, które powinny zostać poprzedzone opracowaniem planu strategicznego ochrony zabytku, projektu konserwatorskiego oraz analizą energetyczną. Pakiety dotyczą działań związanych z izolacją budynku, modernizacją instalacji, inwestycjach dotyczących źródeł energii, potrzeby użytkowników_czek oraz uwzględniające zielono-błękitną infrastrukturę. Dokument dostępny do pobrania tutaj.
> W grudniu 2024 roku rozstrzygnięto konkurs na przebudowę zabytkowego budynku Muzeum Architektury we Wrocławiu. Laureatem I Nagrody została pracownia TŁO z Warszawy, która zaproponowała użycie materiałów pochodzących z odzysku, minimalizując ślad węglowy obiektu i ograniczając zużycie zasobów naturalnych. Wszystkie snowe elementy projektowane będą zgodnie z zasadą design for disassembly. Jak wskazują autorzy projekt uwzględnia projektowanie holistyczne i integrację rozwiązań technicznych z estetyką i funkcjonalnością. Każdy aspekt – od wyboru materiałów, przez systemy instalacyjne, po projektowanie zieleni – podkreśla potrzebę harmonii między architekturą a środowiskiem naturalnym. Tego typu rozwiązania mają nie tylko odpowiedzieć na współczesne wyzwania stojące przed architekturą, ale także obniżyć koszty eksploatacji muzeum w przyszłości. Czytaj więcej tutaj.