Ekoetykiety
Wybieraj towary opatrzone certyfikatami ekologiczności. Najszerszy zasięg geograficzny w ramach Unii Europejskiej ma Ecolabel, zwany także stokrotką. Istnieje od 1992 roku i jest przyznawany wyrobom spełniającym wyższe normy środowiskowe. Najstarszym ekoznakiem jest powstały w Niemczech w 1978 roku Niebieski Anioł (Blaue Engel, Blue Angel). Podczas kwalifikowania wyrobów ocenia się: oszczędność surowca i zanieczyszczeń, ograniczenie hałasu, eliminację lub ograniczenie ilości odpadów oraz możliwość ich ponownego użycia. Etykiety środowiskowe dzielą się na: etykiety oparte na szerokim zestawie kryteriów (np. biorące pod uwagę cały cykl życia produktu), dotyczące tylko jednego aspektu produktu (np. efektywność energetyczna – Energy Star), etykiety stosowane w konkretnych sektorach (np. dotyczące zrównoważonej gospodarki leśnej – FSC, PEFC), certyfikaty dotyczące oceny produktów (polegające na klasyfikowaniu produktów według konkretnego aspektu ich efektywności środowiskowej, np. etykieta energetyczna oceniająca produkt pod kątem efektywności energetycznej).
> Opracowanie Urzędu Zamówień Publicznych dotyczące etykiet ekologicznych (2022)
> Indeks ekologicznych certyfikatów znajdziesz tu.
> Oprócz certyfikatów ekologicznych warto zwracać uwagę także na te o charakterze społecznym, tj. etykiety Fairtrade, Fair for Life, Fair Trade Certified, Fair Trade by Ecocert, jak również na produkty dostarczane przez certyfikowane Organizacje Sprawiedliwego Handlu (członków World Fair Trade Organization).
> Więcej o certyfikatach w produkcji ekologicznej żywności.
Zielone zamówienia publiczne
Wskazują minimalne oddziaływanie na środowisko towarów i usług – w trakcie całego ich cyklu życia. Oznacza to, że istotna jest nie tylko cena danego produktu, lecz także koszt generowanej energii, konserwacji, w końcu utylizacji. Na przykład w przetargu na usługi poligraficzne można wpisać następujące kryteria środowiskowe: drukowanie na papierze z recyklingu, farbami ekologicznymi, używanie klejów na bazie wody; opis procesów produkcji wpływających na zmniejszenie śladu środowiskowego (np. optymalizacja arkuszy do druku, zużycia farb, energooszczędne maszyny, oświetlenie LED); pakowanie do wysyłki w duchu less/zero waste: ograniczane tworzyw sztucznych, stosowanie wypełniaczy do zabezpieczenia ze ścinków papierowych lub kompostowalnych materiałów (np.: skropak), opakowania wielokrotnego użytku i/lub z recyklingu; oferowanie ekologicznych alternatyw (dobór papieru, farb, nakładu, formatu) dla wskazanych specyfikacji, umożliwiających jednak zachowanie jakości druku i estetyki publikacji.
> Na stronie Urzędu Zamówień Publicznych znajdziesz kryteria środowiskowe dotyczące tzw. zielonych zamówień publicznych (ang. green public procurement – GPP).
> W ten sposób zostało zrealizowane zamówienie na usługi wydawnicze przez Galerię Narodową Zachęta w Warszawie.
Ponadto istnieje szereg dokumentów i certyfikatów potwierdzających proekologiczne podejście firm do środowiska, np. raport w Krajowej bazie o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji – KOBIZE czy wpis w rejestrze podmiotów bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami BDO. Zielone zamówienia publiczne warto stosować w wyborze każdej usługi czy towaru – czy jest to wybór firmy sprzątającej, która używa nieszkodliwych dla środowiska detergentów, czy pielęgnacja zieleni oparta na nieinwazyjnych metodach ogrodniczych, a może wybór energooszczędnego sprzętu komputerowego lub multimedialnego
> Wytyczne UE dotyczące zielonych zamówień publicznych.
> Wielkopolski Fundusz Rozwoju zorganizował webinar poświęcony zielonym zamówieniom publicznym (2025).
> Na Portalu Samorządowym można przeczytać tekst o tym, dlaczego w 2025 roku zielone zamówienia publiczne stanowią tylko ok. 3% wszystkich zamówień. Urzędników_czki blokuje przed ich stosowaniem przede wszystkim cena, niewystarczająca wiedza i obawy proceduralne.
Kryteria społeczne w zamówieniach publicznych
Podejmując współpracę z podmiotem gospodarczym, zwróć uwagę na politykę społeczną danej organizacji. Czy gwarantuje godną pracę bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, światopogląd, narodowość, pochodzenie etniczne, orientację seksualną? Czy respektuje prawa człowieka i prawa pracy? Warto też promować organizacje działające w obszarze ekonomii społecznej i solidarnościowej.Czy dana firma uwzględnia kwestie uczciwego i etycznego handlu, co mogą potwierdzić certyfikaty Fair Trade? Dla wielu instytucji stosowanie się do wytycznych zielonych zamówień publicznych jest podyktowane rachunkiem ekonomicznym. Dzięki nim można zaoszczędzić środki finansowe. To może być dobra motywacja do wprowadzania takich rozwiązań w różnych obszarach działalności instytucji.
> Na stronie Urzędu Zamówień Publicznych znajdziesz informacje dotyczące kryteriów społecznych, jakie można stosować.
> Na stronie Mazowieckiego Centrum Polityki Społecznej opisane są zamówienia publiczne odpowiedzialne społecznie.
