Partnerstwa z ruchami ekologicznymi
Zaproś grupy aktywistyczne albo ruchy klimatyczne do wspólnej pracy koncepcyjnej. To ważne i włączające narzędzie, bo z jednej strony wzbogaca program o odpowiednie treści i zapewnia rzetelną prezentację tematu, a z drugiej – oddaje głos innym, mniej słyszalnym grupom czy ruchom. W ten sposób świadomie wykorzystujecie kapitał symboliczny, którym dysponuje każda instytucja kultury. Jest to też bardzo wymierne wsparcie dla tematu czy problemu, w ramach którego dana grupa lub ruch się zorganizowały.
> W obszarze sztuki przykład wielopodmiotowej współpracy stanowi wystawa „Magiczne zaangażowanie”, zrealizowana w Miejskiej Galerii Arsenał w Poznaniu. Oddawała głos m.in. ruchom ekologicznym Obóz dla Puszczy i Inicjatywa Dzikie Karpaty na równi z osobami kuratorskimi, artystycznymi i aktywistycznymi (2020).
> Flow to mobilna rezydencja na Wiśle prowadzona od dekady przez artystki – Agnieszkę Brzeżańską i Ewę Ciepielewską. Co roku drewniany galar przemierza wodne kilometry, a podróżują nim osoby ześrodowiska artystycznego, które spędzają w ten sposób czas i rozwijają swoją wrażliwość środowiskową. Więcej na temat tego projektu opowiada Ewa Ciepielewska w rozmowie z Aleksandrą Jach (2021).
> Siostry Rzeki współpracują z koalicją Ratujmy Rzeki.
> Dom Przyrody i Kultury w Teremiskach buduje społeczność wokół kwestii przyrody. Więcej na ten temat: Jędrzej Dudkiewicz, „W sercu Puszczy. Jak Dom Przyrody i Kultury w Teremiskach buduje społeczność i chroni przyrodę”, (2024).
> Projekt wokół Pól Irygacyjnych we Wrocławiu zainicjował współpracę świata kultury z organizacjami ekologicznymi, instytucjami publicznymi, nauką: Muzeum Przyrodnicze, Departament Zrównoważonego Rozwoju Urzędu Miasta Wrocławia, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodno-Kanalizacyjne Wrocław, Archiwum Państwowe we Wrocławiu, Fundacja EkoRozwoju, EkoUnia. Więcej na temat projektu tutaj: Arek Gruszczyński, Pola (2021).
> Wolskie Centrum Kultury zrealizowało festiwal „Ekologie kultury” wspólnie z kolektywem Kultura dla klimatu (2025).
> Przykładem inicjatywy międzyinstytucjonalnej jest „C-Change: Kultura i sztuka w walce ze zmianami klimatu” realizowany we Wrocławiu, który ma na celu zawiązanie współpracy między miastem a ośrodkami kultury w celu podejmowania działań na rzecz ochrony środowiska, a jego głównym celem jest nawiązanie relacji między placówkami w danym mieście.
> Koalicje osób działających kreatywnie mogą przyjąć formę kolektywu wspierającego aktywizm na polach kultury, społeczeństwa i polityki. Biuro Usług Postartystycznych angażuje się w antyfaszyzm, ale też klimat, i inne sprawy, współpracując z instytucjami, ale nie będąc od nich zależnym. Hasłem BUP jest: wyobraźnia naszą bronią, co udowadniali wielokrotnie uczestnicząc w protestach, marszach, zjazdach, spotkaniach, gdzie istotne było połączenie różnych wymiarów społecznego funkcjonowania z twórczym myśleniem.
> Jednym z projektów Biura Usług Postartycznych jest zaangażowanie w Opolno-Zdrój, dawną wieś uzdrowiskową, którą pochłonęła kopalnia węgla brunatnego Turów. Po przedłużeniu koncesji wydobywczej, zebrała się grupa osób twórczych i lokalnych, które zdecydowały się naświetlić problem konkretnych kosztów środowiskowych, społecznych i ekonomicznych wynikających z tego niepohamowanego ekstraktywizmu.
Koalicje dla klimatu
Możesz też budować sojusze z innymi instytucjami i organizacjami z pola kultury. Nie od razu musisz zakładać międzymiastową sieć z najważniejszymi instytucjami z tego obszaru. O wiele lepiej jest zaczynać od węższej, ale głębszej współpracy lokalnej. Wtedy łatwiej znaleźć czas i przestrzeń na wypracowanie wspólnych celów i wartości, określenie kierunków działania. Jednym z najbardziej inspirujących koalicji sieci kultury na rzecz klimatu jest sieć MAST z Manchesteru.
Instytucje i organizacje kultury z Brna także założyły koalicje dla klimatu i wzywają władze miasta do ogłoszenia Klimatycznego Stanu Wyjątkowego. Instytucje kultury i sztuki z czeskiej Pragi również tworzą sieć i ogłaszają Klimatyczny Stan Wyjątkowy. W swoim manifeście piszą wprost, że kultura i sztuka ponoszą współodpowiedzialność za ekologiczny i klimatyczny stan świata. Wskazują na konieczność wprowadzenia gruntownej zmiany prowadzenia instytucji.
Oprócz składania deklaracji i pracy w swoich instytucjach na rzecz zmian możesz dołączyć do grup roboczych o szerokim zasięgu. Takim przykładem jest zawiązana grupa „Wikipedia dla klimatu”, którą wspiera portal Nauka o Klimacie. Jak wiemy, Wikipedia to podstawowe źródło wiedzy niemalże dla wszystkich. Dlatego zasięg edukacyjny dobrze opracowanych haseł dotyczących kryzysu ekologicznego i klimatycznego będzie naprawdę duży.
Jako instytucje możemy też popierać ruchy klimatyczne. Nowo powstałe Wirtualne Muzeum Antropocenu, organizując pierwszą wystawę, zdecydowało, że wystawa oraz wydarzenia towarzyszące będą benefitem dla Inicjatywy Dzikie Karpaty. Oznacza to, że wszystkie pozyskane środki w ramach dobrowolnej zrzutki będą przeznaczone na potrzeby tej inicjatywy, która chroni drzewa Puszczy Karpackiej przed wycinką.
Wywieranie wpływu na regulacje
Działając w partnerstwie, sieci czy innej wspólnocie na rzecz minimalizowania skutków kryzysu klimatycznego, warto stawiać przed sobą coraz bardziej ambitne cele. Swoją postawą i działaniami domagaj się zmian regulacji w urzędach miejskich i gminnych oraz aktywnie uczestnicz w kreowaniu lokalnych polityk ekologicznych, a w końcu też – wpływaj na trendy i zmiany prawa w skali kraju. Ten etap wymaga dużej siły woli i zaangażowania, dlatego działaj wspólnie z innymi osobami i podmiotami, nie zrażaj się porażkami.
