Współzarządzanie
Możesz zainicjować współzarządzanie np. terenem, z którego korzysta kilkoro interesariuszy. Bardzo motywującym przykładem wieloletniej pracy na rzecz konkretnego obszaru jest Otwarty Jazdów w Warszawie. Jest to inicjatywa, która rozpoczęła się od obrony osiedla drewnianych domków fińskich, a przez lata przekształciła się w wielopodmiotowe konsorcjum, które nie poprzestaje w staraniach nad rozwojem i wdrażaniem modelu współzarządzania terenem. Inicjatywa wyszła od mieszkańców i mieszkanek osiedla, którzy wsparcie znaleźli wśród aktywistów i aktywistek, grup nieformalnych, organizacji pozarządowych. Dzięki skorzystaniu z narzędzi partycypacyjnych udostępnianych przez Urząd Miasta – jak inicjatywa lokalna czy budżet obywatelski – udało się im nie tylko obronić osiedle, lecz także nie rezygnować z demokratycznej formuły pracy. Obecnie osiedle ma wielu równoprawnych gospodarzy: rodziny mieszkające w domkach, organizacje pozarządowe wynajmujące domki do prowadzenia swojej działalności, grupy nieformalne, filia domu kultury, formalny zarządca terenu, a także organy miejskie. Na stronie Otwartego Jazdowa znajdziesz szereg tekstów, rekomendacji i historię tego miejsca. Współzarządzanie może być dobrym narzędziem do stworzenia grupy lokalnych gospodarzy np. placów miejskich czy skwerów, w których otoczeniu znajdują się instytucje kultury.
> W 2025 roku Otwarty Jazdów ogłosił swoją niepodległość. Pomysł na „Wolny Jazdów” jest związany ze świętowaniem 80-rocznicy powstania osiedla domków fińskich oraz kampanią, która ma zwrócić uwagę urzędu miasta na problemy związane z komunikacją na tej linii. Osoby aktywistyczne i organizacje społeczne obawiają się, że przyszłość Jazdowa może zostać skomercjalizowana.
> Od co najmniej 10 lat toczy się także sprawa Osiedla Przyjaźń wybudowanego w latach 50. na warszawskich Bielanach. Drewniane domy, wiejska sielanka, ale także nieuregulowane kwestie prawne i własnościowe. Z jednej strony do osiedla trafia niewystarczająca ilość środków, żeby zadbać o zabudowę, z drugiej zaś jest tam także silna społeczność, która zawiązała się w Inicjatywę Osiedle Przyjaźń
> Dobrym przykładem koalicji na rzecz przyjaznej przestrzeni miejskiej, uwzględniającej także potrzeby poza-ludzkich istot, jest projekt Place Warszawy, gdzie znajdziesz odpowiednie rekomendacje, a także teksty przybliżające w jaki sposób można myśleć o zmieniającej się roli placów.
> W 1998 roku w Krakowie grupa osób twórczych zaczęła pracować w zaniedbanym budynku na krakowskim Podgórzu. Minęło kilka dekad w trakcie, których z pracowni i magazynów, miejsca bez specjalnej tożsamości powstała prawdziwa społeczność. Skład Solny to miejsce, w którym działa 26 osób twórczych, 5 organizacji pozarządowych, 9 zespołów muzycznych, 2 galerie sztuki, klub muzyczny, studio nagrań, pracownia lutnicza oraz stocznia (2025). Grupy, organizacje i osoby indywidualne wypracowują wspólnie model działania, a wiele z nich zaangażowanych jest w działania na rzecz środowiska (np. Siostry Rzeki).
Rada Programowa
Jest to narzędzie, które pomaga nadać stałą formułę i pewny status współpracy merytorycznej, włączającej możliwie jak najwięcej podmiotów funkcjonujących na danym terenie. Decyzje merytoryczne wieloczłonowej formacji podejmuje wówczas rada, a nie jedna instytucja. Daje to szerszy wgląd w potrzeby lokalnej społeczności, więcej perspektyw i celów krzyżujących się na tym obszarze. Jednocześnie członkowie i członkinie rady stają się ambasador(k)ami tematów podejmowanych w ramach programu instytucji. Zakres działania rady może dotyczyć terenu, który jest współużytkowany przez wiele podmiotów, ale może też być inicjatywą jednej instytucji, która w prace koncepcyjne nad swoich programem chce włączyć osoby reprezentujące różne grupy ze swojego otoczenia oraz swoją publiczność.
> Dobrym przykładem jest Rada Programowa Parku Rzeźby na Bródnie, w której skład wchodzą osoby z instytucji sztuki (Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie), lokalnego organu władzy (Wydziału Kultury i Promocji Dzielnicy Targówek oraz radnych), okolicznych lokalnych instytucji (Ogród Jordanowski, Czytelnia Naukowa), przewodnicząca Dzielnicowej Komisji ds. Społecznych (pokazująca punkt widzenia lokalnych organizacji pozarządowych) oraz inicjator Parku – artysta Paweł Althamer. Wieloczłonowa Rada jest faktycznym gospodarzem Parku Rzeźby i podejmuje decyzje o realizowanych działaniach artystycznych. W składzie idealnej rady programowej obecni byliby też: lokalne działaczki i lokalni działacze oraz osoby reprezentujące pozaludzki świat przyrody.
Dzielenie się zasobami
Nawiązywanie współpracy z innymi instytucjami, organizacjami i grupami może mieć fizyczny i zarazem finansowy wymiar – a efektem tego będzie mniejszy ślad węglowy realizowanych przedsięwzięć. Chodzi oczywiście o praktyki dzielenia się, wymiany, zmniejszania nakładów produkcyjnych przy pojedynczych projektach (zobacz także: PRODUKCJA: MATERIAŁY, PRODUKCJA WYDARZEŃ).
Możesz dzielić się przestrzenią i udostępniać ją innym podmiotom. Możesz dzielić się wyposażeniem – np. stołami, krzesłami, sprzętem multimedialnym, infrastrukturą wystawienniczą i elementami scenografii, tymczasową architekturą. W tym celu warto stworzyć wewnętrzny katalog sprzętów, jak zrobiła np. Zachęta Narodowa Galeria Sztuki w Warszawie. Krokiem naprzód będzie stworzenie centralnego katalogu czy magazynu obiektów, który umożliwiałby dzielenie się obiektami lub elementami scenografii między instytucjami i organizacjami na szczeblu miejskim.
> Ideę bazy sprzętu i materiałów podjęła w Warszawie Spółdzielnia Kultury, która głównie służy do wymiany między domami kultury, bibliotekami, organizacjami pozarządowymi, grupami nieformalnymi czy grupami osób zamieszkujących Warszawę. Aby dalej się rozwijała, warto, by dołączyły do tej platformy większe instytucje. Brytyjska wersja spółdzielni wygląda tak.
Możesz się dzielić także gośćmi i gościniami, zwłaszcza zagranicznymi. Dotyczy to m.in. kosztów ich sprowadzenia do danego miasta, wykorzystania ich indywidualnego wysiłku włożonego w przemieszczenie się, jak i zmniejszenia śladu węglowego. Wymaga to świadomie prowadzonej polityki programowej kilku instytucji – nastawionych na współdziałanie, a nie konkurowanie. Możesz się dzielić także usługami cyfrowymi, takimi jak np. platforma do spotkań online.