Podstawą do zielonej zmiany dla stacjonarnej instytucji kultury jest budynek; to w jaki sposób wykorzystujemy w nim energię, wodę i inne materiały.

Skup się na zwiększaniu świadomości, kształtowaniu codziennych nawyków i promowaniu zielonego transportu wśród zespołu, osób współpracujących i publiczności, a także zapewnieniu podstawowej infrastruktury wspierającej prośrodowiskowe wybory.

Na tym etapie skup się na edukacji wewnątrz instytucji, kształtowaniu nawyków i minimalizacji zużycia zasobów.

Głównym celem na tym etapie są praktyki oszczędnościowe w korzystaniu z wody, urządzeń ciepłowniczych, chłodniczych i elektrycznych.

Ekologiczne rozwiązania pozwalają ograniczyć zużycie energii, zmniejszyć emisję dwutlenku węgla oraz ilość odpadów poprzez wybór odpowiednich sprzętów i ich recykling. Technologie cyfrowe odpowiadają za podobną ilość globalnego CO₂ co przemysł lotniczy. Za Internetem stoi fizyczna infrastruktura działająca 24/7, która zasilana jest elektrycznością pochodzącą z paliw kopalnych. Najłatwiejsze do wprowadzenia działania prośrodowiskowe obejmują przede wszystkim: ekologię informacji, odpowiednia standardy związane z obsługą e-maili oraz właściwą utylizację sprzętu.

Jeśli jesteśmy zarządcą zielonego terenu warto zwrócić uwagę w jaki sposób jest ona pielęgnowana oraz w jaki sposób pielęgnują ją nasi sąsiedzi. We wszystkich działaniach ekosystemowych warto zwracać uwagę na to, co dzieje się obok nas, by wspomagać zmianę całościowo i rozszerzać obszar siedlisk dla zwierząt w mieście.
Pierwszym krokiem byłoby po prostu zaniechanie niekorzystnych działań, tj. usuwanie opadłych liści i drobnych gałęzi, czy nadmierne koszenie trawy.

Wiele instytucji realizuje projekty mające na celu rozwijanie lokalnych i sąsiedzkich partnerstw, zapewnia wspólną zieloną przestrzeń dla sąsiadów przy swoich budynkach oraz dba o świat przyrodniczy: pojawiają się łąki kwietne, ogrody społeczne i ule dla miejskich pszczół. 

Podejmowanie tematu pracowniczek i pracowników – a ściślej rzecz ujmując: praw pracowniczych – w kontekście zmian klimatycznych i kryzysu ekologicznego może budzić pewne zdziwienie. Jednak zmiana idąca za pojęciem ekologizacji nie może pominąć spraw dotyczących osób zatrudnionych w instytucjach kultury. Reguły maksymalnej eksploatacji zasobów z nastawieniem na zysk funkcjonują w każdym sektorze, także w kulturze – i również tu wymagają rewizji.
Eksploatacja, hierarchizacja, nierówność, dyskryminacja, wyzysk – to słowa znane nam z obowiązującego sytemu gospodarczego, w który uwikłany jest świat przyrody. Przenoszą się one niestety także do świata relacji społecznych. Wprowadzając więc zmiany w sposobie funkcjonowania instytucji kultury, nie można ominąć autorefleksji na temat warunków, jakie panują wewnątrz niej. To podstawowy organizm, o którego dobrostan należy dbać i za który wspólnie musimy wziąć odpowiedzialność.

Rozejrzyj się wśród koleżanek i kolegów z pracy – z pewnością znajdziesz osoby sojusznicze zainteresowane ekologizacją Waszej instytucji. Powołajcie zielony zespół oddolnie bądź przedstawcie ten pomysł kadrze kierowniczej. Tworząc zespół, będziecie mogli_ły wzajemnie wspierać się w działaniach.

Pierwszy krok to rewizja dotychczasowego planowania produkcji i użytkowania materiałów. Zastanów się, w jaki sposób możesz ograniczyć zamawianie i produkowanie nowych rzeczy, jak możesz wykorzystać posiadane już zasoby i zadbać o ich wielorazowy użytek, jak je przetworzyć, jakich pułapek produkcyjnych i jakich produktów unikać, by nie wytwarzać zbędnych śmieci. Przejście w świadomy sposób przez etap decyzyjny to klucz do zrównoważonej produkcji.

Celem jest ograniczenie emisyjności wynikającej m.in. z formatu wydarzenia, transportu, noclegów, zakupów, cateringu czy promocji. Choć zrównoważona produkcja może wydawać się trudna, polega głównie na zmianie nawyków i budowaniu świadomości ekologicznej. Zaczynaj od obszarów, na które masz bezpośredni wpływ, a kolejne działania wprowadzaj stopniowo.

Na pierwszym etapie dokonaj rewizji dotychczasowych działań promocyjnych. Zastanów się, jak zmniejszyć liczbę druków, jak lepiej wykorzystać posiadane materiały i zasoby, jak wybierać bardziej świadomie narzędzia promocji i odpowiedzialnie komunikować prośrodowiskowe działania.

Na tym etapie instytucja może przeprowadzić analizę dobrych praktyk oraz pomysłów z pomocą pracowniczek i pracowników.

Na pierwszym etapie ważna jest ocena aktualnej sytuacji w instytucji, czyli odpowiedź na pytanie: w jakich ilościach zużywane są zasoby. Na początku warto wybrać obszary, które łatwo poddać monitoringowi, takie jak zużycie energii, wody, papieru czy paliwa w samochodach służbowych. Potrzebne informacje znajdziesz na licznikach albo fakturach.

Najpierw poznaj potrzeby własnej organizacji oraz doceń swoje zasoby – przede wszystkim ludzkie (i związane z tym kompetencje), ale też materialne czy prawne. Przeanalizuj, co się znajduje w lokalnym otoczeniu. Porozmawiaj z innymi osobami i instytucjami o wspólnych potrzebach i problemach. Być może okaże się, że w tym momencie niemożliwe jest nawiązanie współpracy instytucjonalnej, natomiast możliwa jest współpraca konkretnych osób. Być może w twojej instytucji jest większa swoboda działania i możesz podejmować wiele decyzji, a w innych organizacjach, wygląda to inaczej. Poznaj ludzi i popytaj. Zacznij od drobnej inicjatywy i rozwijaj ją wspólnie w miarę możliwości.

Daj sobie czas na refleksję. Etap projektowania i planowania jest niezwykle istotny – to wtedy decydujesz o wielu rozwiązaniach, które będą kształtowały charakter Twoich inicjatyw. Zastanów się, na ile będą przyjazne dla środowiska – zarówno tego naturalnego, jak i środowiska pracy. Przyjrzyj się kontekstom tworzącym bazę dla programu ekologizacji instytucji kultury: otaczającej nas nadprodukcji, koncepcji postwzrostu, idei feministycznej instytucji kultury i kolektywów troski. Dokonana na tym etapie krytyczna autodiagnoza może Ci pomóc w przemodelowaniu dotychczasowych wzorców i wprowadzeniu alternatywnych scenariuszy działania.

Ekoetyka to zespół wartości, norm i priorytetów, które wskazują na pełen szacunku stosunek człowieka do środowiska przyrodniczego. Jest więc zastosowaniem ekologicznych reguł w relacjach gospodarczych i biznesowych – poprzez m.in. organizację zrównoważonych przyrodniczo i społecznie przetargów, badanie polityki firmy czy instytucji, wprowadzanie odpowiednich zapisów w umowach czy działania promujące zmianę regulacji prawnych na poziomie gminnym, miejskim lub nawet krajowym. 

Klimatyczny Stan Wyjątkowy to moment, gdy konieczna jest edukacja i praca na rzecz rozwoju świadomości proekologicznej wewnątrz i na zewnątrz instytucji. Uwzględniaj środki finansowe na takie działania w budżetach prowadzonych projektów. Pamiętaj, że kluczem do zrównoważonego budżetu jest odpowiednie planowanie.

Praca nad ekologizacją polityki instytucji nie musi czekać, aż zostaną wypracowane ekologiczne działania programowe i operacyjne w Twojej instytucji. Te procesy mogą – a nawet powinny – odbywać się równolegle. W polityce instytucji zwracaj uwagę na to, by była ona odpowiednio zrozumiana i popierana przez cały zespół. Dlatego warto zwrócić uwagę na zespołowość i powszechność i dołożyć starań, by dotrzeć do każdej pracującej osoby. Podobnie jak w innych obszarach – polecamy zacząć od postawienia właściwej diagnozy. Mapowanie zachodzącym zmian i aktualnych potrzeb powinno odbywać się na kilku poziomach: zarówno tych podejmowanych wewnątrz instytucji, polegających na praktykach i potrzebach poszczególnych pracowniczek i pracowników, jak i tych na zewnątrz, na które instytucja może odpowiedzieć. Chodzi tu o globalne wyzwania dotyczące skutków zmian klimatycznych i kryzysy ekologiczne. W pierwszym kroku najlepiej zadbać o proces nienachalnej edukacji, czyli takiej, która będzie zintegrowana z funkcjonowaniem instytucji.