Ekostrategia
Dokument, w którym spiszecie swoje cele, określicie metody pracy, podzielicie pracę na konkretne etapy (odpowiadające zasobom i możliwościom zespołu oraz budżetu), wyznaczycie horyzont czasowy – ma przede wszystkim wymiar praktyczny i użyteczny. Nie musicie go nazywać ekostrategią, jeśli nazwa wyda Wam się przytłaczająca. Najważniejsza jest bowiem jego użyteczność – taki dokument pozwala zgromadzić całą praktykę, wiedzę oraz plany przyszłość. Zadbaj o to, by zebrać informacje i dotychczasowe praktyki ze wszystkich obszarów pracy instytucji. Niech ten materiał zostanie udostępniony i przedyskutowany na forum. Popatrzcie na własne doświadczenia przekrojowo, ustalcie, co udało się wprowadzić, a gdzie napotkaliście przeszkody. Określcie priorytetowe obszary, właściwe dla specyfiki Waszego zespołu i instytucji. Wskażcie zarówno łatwe, jak i trudne zadania. Dbajcie o poczucie sprawczości, nie wyznaczajcie sobie wyłącznie wymagających, trudnych w realizacji celów. Szukajcie równowagi i satysfakcji. Wyznaczcie momenty na sprawdzenie, podsumowanie i ewentualne zmiany w planie działania. Bądźcie dla siebie wyrozumiali i wyrozumiałe. Potrzebujemy radykalnych zmian, które dotyczą nie tylko wyznaczania celów, lecz także reorganizację w metodach pracy. W określeniu ekostrategii bierzcie też pod uwagę możliwości zespołu oraz zewnętrzne uwarunkowania. Dzielcie się swoją ekostrategią w zakresie celów i metod pracy z innymi organizacjami. Jest to bowiem wiedza z obszaru dóbr wspólnych, która pączkuje w miarę jej upowszechniania.
> Europejskie Centrum Solidarności opiera się na dwóch dokumentach, które nadają kierunek zielonej ścieżce . Są to „Deklaracja ekologiczna ECS” oraz „Zielona Księga ECS”. ECS odnosi się w nich do idei solidarności w kontekście współczesnych wyzwań, jakimi są zmiany klimatyczne. Podkreśla zarówno wagę działań legislacyjnych, jak i edukacyjnych
> Narodowa Orkiestra Polskiego Radia (NOSPR) publikuje na swojej stronie internetowej politykę środowiskową
> Na stronie Teatru Zagłębia Sosnowiec znajdziemy opis rozumienia ekologii na poziomie organizacyjnym i programowym
> Polityka proekologiczna Domu Kultury Dorożkarnia odnosi się m.in. do strategii rozwoju miasta Warszawa
> Nadbałtyckie Centrum Kultury w systemowy sposób szkoli w zielonej zmianie osoby zatrudnione oraz oferuje możliwości wymiany wiedzy z innymi instytucjami
Etyka ekologiczna w misji instytucji
Równie ważne jak określenie planu pracy w postaci ekostrategii jest stworzenie zestawu wartości. Ekologiczność instytucji zobowiązuje do tego, by w centrum umieścić wspólnotowość, dobra wspólne, intersekcjonalny dobrostan, obniżanie śladów węglowych i pracowniczych (wyjaśnienie pojęcia śladu pracowniczego znajdziesz w części: PRACOWNICZKI I PRACOWNICY). To szacunek dla wszystkich pracowników i pracowniczek – bez względu na formę zatrudnienia. To stosowanie umiaru w programowaniu i produkowaniu, wspieranie i promowanie podmiotów ekonomii społecznej i solidarnościowej. Ekologiczność instytucji oznacza też branie odpowiedzialności za pozaludzkich sąsiadów – poprzez opiekę nad ekosystemem, zapewnianie dobrych warunków życia dla przyrodniczego świata ożywionego i nieożywionego. Ekologiczność to także wychodzenie poza schemat promocji działań i kontaktu z publicznością, skupiający się na energochłonnych i wątpliwych etycznie czy politycznie portalach społecznościowych. Twórz nowe formy relacji i współpracy z odbiorcami i odbiorczyniami swoich działań, lokalnymi społecznościami.
> Dobry i mocny przykład płynie z Narodowego Teatru w Walii. Do swojej rady programowej zaprasza on mieszkańców i mieszkanki Cardiff oraz wyznaje zasadę, że cała Walia jest sceną teatru narodowego.
> Polityka środowiskowa Teatru Zagłębie w Sosnowcu.
> Deklaracja ekologiczna Mazowieckiego Instytutu Kultury podkreśla współzależność kultury od środowiska.
> Deklaracja środowiskowa Muzeum Emigracji w Gdyni.
> Deklaracja ekologiczna Miejskiego Ośrodka Kultury w Józefowie.
Sojuszniczy lobbing w obszarze kultury
W ekologicznej etyce odnajduje się cały organizm instytucji: działalność merytoryczna i edukacyjna, administracyjna, produkcyjna, komunikacyjna, a także jej oddziaływanie na zewnątrz. Dlatego dziel się rozwiązaniami systemowymi z innymi instytucjami, wspierajcie się nawzajem w szczerej i życzliwej dyskusji. Twórz koalicje i lobbuj na rzecz zmian, pamiętając, że potrzebna jest radykalna zmiana wyobrażeń i praktyk organizujących pracę oraz funkcję kultury. Jesteśmy w tym razem! Pierwszym krokiem do tworzenia sieci osób i podmiotów zaangażowanych we wspólne rzecznictwo dla zmian w obszarze kultury może być podpisanie Deklaracji i dołączenie do inicjatywy Kultura dla Klimatu.
> Jednym z przykładów takiego działania jest sieć Zielone Instytucje Trójmiasta i Pomorza. Sieć, która powstała w 2023 roku, mająca na celu wspieranie się nawzajem w zdobywaniu wiedzy i wprowadzaniu systemowych zmian.
Ruch na rzecz klimatu
Instytucje kultury i sztuki dysponują społecznym autorytetem i mają szeroki zakres oddziaływania – dlatego ważne jest to, by dołączały do ruchu na rzecz klimatu. Szukaj partnerstw z lokalnymi ekologicznymi grupami aktywistycznymi, wspieraj te ogólnopolskie i globalne. Publiczne wyrażenie wsparcia dla konkretnych ruchów da im symboliczne wzmocnienie, będzie mieć wymierne skutki w nagłaśnianiu sprawy i domaganiu się reakcji politycznej. Można też zaoferować współpracę – zorientować się, jakie potrzeby mają różne grupy, w czym potrzebują wsparcia, znaleźć metody na włączenie się w konkretnej sprawie. Kryzys klimatyczny od wszystkich wymaga stawiania sobie ambitnych celów. Środowisko kultury może zorganizować się w taki sposób, aby razem z organizacjami ekologicznymi i środowiskiem aktywistycznym uczestniczyć w kreowaniu polityki klimatycznej na szczeblach lokalnych, krajowych i globalnych.
> Jest to szczególnie istotne w okolicach roku 2025, kiedy osoby naukowo zajmujące się komunikacją klimatyczną zgadzają się, że w Polsce zmiany klimatu są coraz mniej istotnym problemem. Raport przygotowany przez „Ziemianie Atakują” w 2024 roku ostrzegał przed tym, że ważniejszymi kwestiami do rozwiązania stały się wojny, inflacja, kryzysy ekonomiczne. Rosyjska inwazja na Ukrainę spowodowała rosnące napięcie w Europie i przesunięcie zainteresowania z kwestii klimatycznych na bezpieczeństwo i militaryzm.
> Badania zrealizowane przez More in Common „Klimat oczami Polaków” (2024) pokazują frustrację europejskimi politykami klimatycznymi oraz niechęć do indywidualnych poświęceń. Niemal każda grupa społeczna wskazywała na to, że radykalne zmiany, a więc także koszty powinien wprowadzić ktoś inny. Klasa średnia uważała, że to problem klasy niższej, a niższa, że osób bogatych. Ten wątek w ciekawy sposób pokazuje jak bardzo przydatna może być tutaj perspektywa, którą wprowadza sprawiedliwość klimatyczna. Jednym z ważniejszych postulatów tego obszaru jest połączenie walki z nierównościami ekonomicznymi i społecznymi razem z działaniem klimatycznym. Jak twierdzi wiele osób specjalistycznych, jeżeli nie będzie takiego sojuszu, wiele grup może zacząć podważać zmiany klimatu i ekologiczne działania, ze względu na to, że mierzy się z fundamentalnymi problemami przetrwania, a dodatkowo będzie musiało uwzględniać regulacje środowiskowe.
> Stosunek młodych Polaków do zmian klimatycznych zbadała dr Dominika Blachnicka-Ciacek, socjolożka z Uniwersytetu SWPS według. Zmiany klimatu są dla nich problemem, ale to co ich blokuje to brak poczucia sprawczości.
